Thema’s

Alle thema’s waarin WaLTER adviseert.

overzicht

Tools

Alle tools die WaLTER heeft ontwikkeld.

overzicht

Publicaties

Alle publicaties die door WaLTER zijn uitgebracht.

overzicht

Over WaLTER

Alle informatie over het project en de partners.

overzicht
Achtergrond Informatiebehoefte Huidige monitoring Walter analyse Walter advies Referenties Bijlagen
 

Achtergrond

Onderdeel van Gas- en zoutwinning

 
 

Delfstoffenwinning

Diep onder de Waddenzee bevinden zich de economisch winbare delfstoffen gas en steenzout (zie onderstaande figuur 1/2). Winning van die delfstoffen  leidt tot daling van de diepe ondergrond (die ook daalt door de inklinking van sediment- en veenlagen en de kanteling van Nederland) en uiteindelijk tot daling van het maaiveld. Wat voor gevolgen die daling precies heeft, hangt af van:

  • Type delfstof dat wordt gewonnen (gas of zout)
  • Geologie van de verschillende aardlagen (typen gesteenten, breukvlakken etc.)
  • Aard van de bovengrond (binnendijkse polder, kwelder, wadplaat etc.)

De inzichten in (en maatschappelijke acceptatie van) effecten van delfstofwinning uit de diepe ondergrond in/nabij het waddengebied zijn sterk veranderd sinds het begin van de werkzaamheden, enkele decennia geleden. In dit themadossier wordt een overzicht gegeven van lopende en voorgenomen winningen, kennis over effecten (en de belangrijkste onzekerheden), huidige monitoring, vergunningverlening en maatschappelijke discussies. Voorts worden suggesties gegeven voor aanvullende monitoring.

In 1959 werd het grote gasveld onder Slochteren ontdekt door de NAM. De daling die winning van dit gas met zich meebrengt, strekt zich inmiddels uit tot onder de Waddenzee. In 1969 verleende minister De Block van het ministerie van Economische Zaken een eeuwigdurende concessie aan de NAM om onder de bodem van de Waddenzee naar aardgas te boren. In 1970 werd aan Elf Petroland concessie verleend om aardgas te winnen op de locatie Zuidwal. In 1988 werd begonnen met winning door TotalFinalElf en tegenwoordig voert Vermillion de winning uit. In 2004 werd geschat dat de uiteindelijke bodemdaling door winning uit dit veld rond 2010/2015 maximaal 11 cm zou bedragen, met een bijbehorende bodemdalingskom van 5,2*106 m3 (Rommel 2004). Dit is de enige locatie waar het winningsplatform in de Waddenzee staat. (Dit winningsplatform moet na beëindiging van de winning verwijderd worden en het wingat afgedicht middels cementering op 6 m diepte. Dat vereist de tijdelijke plaatsing van een boortoren). Elders bevinden de winlocaties zich op het land en wordt al dan niet schuin geboord. Dit laatste is het gevolg van technische ontwikkelingen en veranderende inzichten over de toelaatbaarheid van delfstofwinning in de Waddenzee.

Gaswinning door de NAM onder Ameland dateert van 1985. In de afgelopen decennia is de waardering voor de natuur in de Waddenzee sterk toegenomen en de acceptatie van exploitatie van het gebied juist afgenomen. De winning van gas onder Ameland wordt daarom begeleid door een uitgebreid monitoringprogramma: De Commissie Monitoring Bodemdaling Ameland. Dit geldt ook voor de gaswinning sinds 2006 door de NAM vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen (MLV). Op 2 september 2014 informeerde staatssecretaris Dijksma de Tweede Kamer over de verleende vergunning aan Frisia Zout BV om steenzout te winnen uit de diepe ondergrond onder de Ballastplaat, locatie havenmond (Ministerie EZ 2014). De commissie MER adviseerde over de gewenste bijbehorende monitoring (Auditcommissie 2014d). Tulip Oil heeft plannen voor gaswinning even ten noorden van Terschelling en GDF SUEZ E&P voor één of twee proefboringen naar aardgas ten noorden van Schiermonnikoog.

De veranderende inzichten over de effecten van bodemdaling door gas- en zoutwinning zijn zichtbaar in de vergunningverlening. Aan de eerste vergunningen werden weinig voorwaarden verbonden, maar tegenwoordig vindt de winning plaats met de ‘hand aan de kraan’. Bij duidelijke aanwijzingen voor negatieve gevolgen op de natuur moet de winning verminderd of zelfs gestopt worden. Auditcommissies beoordelen de bijbehorende monitoring en adviseren het bevoegd gezag.

Informatiebehoefte