Thema’s

Alle thema’s waarin WaLTER adviseert.

overzicht

Tools

Alle tools die WaLTER heeft ontwikkeld.

overzicht

Publicaties

Alle publicaties die door WaLTER zijn uitgebracht.

overzicht

Over WaLTER

Alle informatie over het project en de partners.

overzicht
Achtergrond Informatiebehoefte Huidige monitoring Walter analyse Walter advies Referenties Bijlagen
 

Referenties

Onderdeel van Gas- en zoutwinning

 
 

Arcadis 2013. Passende beoordeling zoutwinning onder de Waddenzee. Rapport C01022.100263.0500.
http://api.commissiemer.nl/docs/mer/p28/p2852/2852-003passendebeoordeling.pdf

Auditcommissie 2012. Auditrapport Begeleidingscommissie Monitoring Bodemdaling Ameland. Rapportage Waddenacademie, Waddenacademie, Leeuwarden.
http://www.waddenacademie.nl/fileadmin/inhoud/pdf/03-Thema_s/Geowetenschap/rapport_audit_bodemdaling_Ameland.pdf

Auditcommissie 2014a. Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen; Advies evaluatie 2007 t/m 2012 en rapportage 2013 van de Auditcommissie. Commissie voor de milieueffectrapportage, Utrecht, Rapport 2796-83.
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2014/03/05/monitoring-van-aardgaswinning-onder-de-waddenzee-vanaf-de-locaties-moddergat-lauwersoog-en-vierhuizen-deel-l.html

Auditcommissie 2014b. Bijlage bij brief 2796-87, advies over monitoringprogramma 2014 t/m 2019 gaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen. Brief CMer 2796-87, Utrecht.

Auditcommissie 2014c. Brief aan minister van EZ over Monitoringsprogramma 2014 t/m 2019 gaswinning Waddenzee Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen. Brief CMer 2796-87/Ha/jr, Utrecht.
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/brieven/2014/04/28/monitoringsprogramma-2014-t-m-2019-gaswinning-waddenzee-moddergat-lauwersoog-en-vierhuizen.html

Auditcommissie 2014d. Opzet monitoring zoutwinning Frisia, havenmond Harlingen. Advies 2013 van de auditcommissie. Commissie voor de milieueffectrapportage, Utrecht, Rapport 2852-37.
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2014/09/03/rapport-opzet-monitoring-zoutwinning-frisia-havenmond-harlingen.html

Baart, F., van Gelder, P.H.A.J., de Ronde, J., van Koningsveld, M. & Wouters, B. 2011. The Effect of the 18.6-Year Lunar Nodal Cycle on Regional Sea-Level Rise Estimates. Journal of Coastal Research 28, 511-516.
http://www.jcronline.org/doi/pdf/10.2112/JCOASTRES-D-11-00169.1

Beukema, J.J. 2002. Expected changes in the benthic fauna of Wadden Sea tidal flats as a result of sea-level rise or bottom subsidence. Journal of Sea Research 47, 25-39.
http://dx.doi.org/10.1016/S1385-1101(01)00095-8

Bijkerk, W., Bakker, R. & Buijs, R. 2013. Monitoring effecten van bodemdaling op vegetatie in de Lauwersmeer; Verslag monitoringsperiode 2007 t/m 2012. Altenburg & Wymenga ecologisch onderzoek, Veenwouden, A&W-rapport 1885.
http://api.commissiemer.nl/docs/mer/p27/p2796/2796-006vegetatie-lauwersmeer.pdf

Cleveringa, J., Israël, C.G. & Dunsbergen, D.W. 2005. De westkust van Ameland: Resultaten van 10 jaar morfologisch onderzoek in het kader van de Rijkswaterstaat programma’s KUST2000 en KUST2005. RIKZ, Rapport RIKZ/2005.029.
http://repository.tudelft.nl/view/hydro/uuid%3A52934589-3f01-4a3b-bf7a-a309a84bc915/

Cleveringa, J. & Grasmeijer, B. 2010. Meegroeivermogen en gebruiksruimte in de getijdebekkens Vlie en Marsdiep; Grootschalige morfologische ontwikkelingen westelijke Waddenzee. Alkyon Hydraulic Consultancy & Research, Emmeloord, Rapport 2062R3r5.
http://api.commissiemer.nl/docs/mer/p21/p2150/2150-081meegroeivermogen.pdf

Cleveringa, J. 2013. Monitoringsplan Havenmond. Arcadis Nederland BV, Assen, Rapport C01022.100263.0500.
http://api.commissiemer.nl/docs/mer/p28/p2852/2852-004monitoringsplan.pdf

Compton, T.J., van der Meer, J., Holthuijsen, S., Koolhaas, A., Dekinga, A., ten Horn, J., Klunder, L., McSweeney, N., Brugge, M., van der Veer, H.W. & Piersma, T. 2013. Synoptic intertidal benthic surveys across the Dutch Wadden Sea 2008-2011. Royal Netherlands Institute for Sea Research, t’ Horntje, NIOZ-rapport 2013-1.

Dijkema, K.S., van Dobben, H.F., Koppenaal, E.C., Dijkman, E.M. & van Duin, W.E. 2011. Kweldervegetatie Ameland 1986-2010: effecten van bodemdaling en opslibbing op Neerlands Reid en De Hon. Rapport Monitoring effecten van bodemdaling op Ameland-Oost, Wageningen IMARES, Texel.
http://www.waddenzee.nl/fileadmin/content/Bodemdaling/2011/pdf/Rapport_Deel_2_
kwelders.pdf

Van Dobben, H.F., Slim, P.A., Wamelink, G.W.W. & Dirkse, G.M. 2011. Vegetatieveranderingen in de duinen en hoge kwelder op Oost-Ameland. In: Monitoring Bodemdaling Ameland. NAM, Assen, 323-364.
http://www.waddenzee.nl/fileadmin/content/Bodemdaling/2011/pdf/Rapport_Deel_2_
duinvallen.pdf

Duijns, S., Holthuijsen, S., Koolhaas, A. & Piersma, T. 2013. Het belang van de Ballastplaat voor wadvogels in de westelijke Waddenzee. Een literatuurstudie naar de effecten van bodemdaling door zoutwinning onder de Ballastplaat op de aanwezige vogelsoorten. Het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee, ’t Horntje, Texel, NIOZ-rapport 2013-8.
https://www.nioz.nl/files/afdelingen/Bibliotheek/NIOZ%20rapporten/nioz-report_2013-8.pdf

Duijns, S., 2014. Sex-specific foraging. The distributional ecology of a polychaete-eating shorebird.
https://www.rug.nl/research/portal/publications/sexspecific-foraging(3b9831bc-44aa-49ac-87a3-6df624bd6e0c).html

Van Duin, W.E., Dijkema, K.S., van Leeuwen, P-W. & Sonneveld, C. 2013. Vegetatie en opslibbing in de Peazemerlannen en het referentiegebied west- Groningen. Evaluatie 2007-2012. Wageningen IMARES, Texel, Rapport C082/13.
http://www.nam.nl/content/dam/shell-new/local/business/nam-2/Downloads/pdf/waddenzee/2013/06-imares-evaluatie-monitoring-peazemerlannen-2007-2012.pdf

Elias, E. & Wang, Z.B. 2013. Abiotische gegevens voor monitoring effect bodemdaling. Deltares, Delft, Rapport.
http://www.nam.nl/content/dam/shell-new/local/business/nam-2/Downloads/pdf/waddenzee/2013/03-deltares-evaluatierapport-hoogtemetingen-2006-2012.pdf

Elias, E., Wang, Z.B. & Cronin, K. 2013. Analyse Lidar data voor het Friesche Zeegat (2010-2012). Monitoring effecten bodemdaling door gaswinning. Deltares, Delft, Rapport 1206958-000-ZKS-0004.
http://api.commissiemer.nl/docs/mer/p29/p2928/2928-004analyse-lidar.pdf

Elias, E.P.L., van der Spek, A.J.F., Wang, Z.B. & de Ronde, J. 2012. Morphodynamic development and sediment budget of the Dutch Wadden Sea over the last century. Netherlands Journal of Geosciences-Geologie en Mijnbouw 91, 293-310.
http://repository.tudelft.nl/view/ir/uuid%3Adff70d1b-199f-406b-806e-03342e45c4da/

Ens, B.J., Rappoldt, C. & Zwarts, L. 2006. WEBTICS voor Wulpen. Rapportage over de werkzaamheden die nodig zijn om het simulatiemodel WEBTICS toe te passen op de Wulp. SOVON Vogelonderzoek Nederland, EcoCurves, Beek-Ubbergen, Haren, SOVON-onderzoeksrapport 2006-11, EcoCurves rapport 3.
http://publicaties.minienm.nl/documenten/webtics-voor-wulpen-rapportage-over-de-werkzaamheden-die-nodig-z

Ens, B.J., Craeymeersch, J.A. Fey, F., Heessen, H.J.L., Smaal, A.C., Brinkman, A.G., Dekker, R., van der Meer, J. & van Stralen, M.R. 2007. Sublitorale natuurwaarden in de Waddenzee. Een overzicht van bestaande kennis en een beschrijving van een onderzoekopzet voor een studie naar het effect van mosselzaadvisserij en mosselkweek op sublitorale natuurwaarden. Wageningen IMARES, Texel, Rapport C077/07.
http://edepot.wur.nl/21049

Ens, B.J., Goedhart, P.W., Koffijberg, K. & Rappoldt, C. 2008a. Monitoring van vogels in de Waddenzee met de hand aan de kraan. SOVON Vogelonderzoek Nederland, Beek-Ubbergen, SOVON-onderzoeksrapport 2008/19.
https://www.sovon.nl/sites/default/files/doc/Monitoring%20van%20vogels%20in%20de
%20Waddenzee%20met%20de%20hand%20aan%20de%20kraan_rap2008_19.pdf

Ens, B.J., Oosterbeek, K.H. & Rappoldt, C. 2008b. WEBTICS voor Kanoeten. Rapportage over de werkzaamheden die nodig zijn om het simulatiemodel WEBTICS toe te passen op de Kanoet. SOVON Vogelonderzoek Nederland, Beek-Ubbergen, SOVON-onderzoeksrapport 2008/13.

Ens B.J., Hornman, M., Hustings, F., Koffijberg, K., Marx, L., van den Bremer, L., van Kleunen, A., van Roomen, M. & van Winden, E.A.J. 2014. Trendanalyses van vogels in de Waddenzee in het kader van de nieuwe gaswinningen over de periode 1990-2012. Sovon Vogelonderzoek Nederland, Nijmegen, Sovon-rapport 2014/08.
https://www.sovon.nl/sites/default/files/doc/Rap_2014-08_Trendanalyse_Wadvogels_1990-2012.pdf

Ens, B.J., Krol, J., van der Meer, J., Piening, H., Wijsman, J.W.M., Schekkerman, H. & Rappoldt, C. 2015. Monitoring van het voor vogels oogstbare voedselaanbod in de kombergingen van het Pinkegat en Zoutkamperlaag. Sovon Vogelonderzoek Nederland, Nijmegen, Sovon-rapport 2015.15.
https://www.sovon.nl/sites/default/files/doc/Rap_2015-15_Oogstbaar_Voedselaanbod.pdf

Fugro Geospatial B.V. 2015. Waddenzee LiDAR Survey September 2014. Final Report. Fugro Geospatial B.V., Report Project ASM11515.001.
http://api.commissiemer.nl/docs/mer/p29/p2928/2928-007waddenzee-lidar-survey.pdf

Van Goor, M.A., Zitman, T.J., Wang, Z.B. & Stive, M.J.F. 2003. Impact of sea-level rise on the morphological equilibrium state of tidal inlets. Marine Geology 202, 211-227.
http://dx.doi.org/10.1016/S0025-3227(03)00262-7

De Groot, A.V. & van Duin, W.E. 2014. Opslibbing en vegetatie kwelder Ameland-Oost. Jaarrapportage 2013. IMARES Wageningen UR, IJmuiden, Rapport C082.14.
http://edepot.wur.nl/304800

De Groot A.V., van Duin, W.E., Brinkman, A.G. & de Vries, P. 2015a. Sedimentatiemodel kwelders Ameland Fase 1: ontwerp en haalbaarheid. IMARES Wageningen UR, IJmuiden, IMARES rapport C025/14.
http://edepot.wur.nl/328927

De Groot A.V., Vroom, J., Oost, A.P., Burgers, G., van Oeveren, C., Smith, S.R., Tamis, J.E. & Vugteveen, P. 2015b. Themadossier klimaat & veiligheid.
http://www.walterwaddenmonitor.org/themas/klimaat-veiligheid/

Grootjans, A.P. & Woudwijk, W. 2011. Bodemvorming in Duinvalleien op Ameland-Oost en referentiegebieden. Monnitoring effecten van bodemdaling op Ameland-Oost 2005-2010. NAM, Assen, 210-230.
http://www.waddenzee.nl/fileadmin/content/Bodemdaling/2011/pdf/Rapport_Deel_2_
duinvallen.pdf

Hallmann, C. & Ens, B.J. 2011. Overstromingsrisico en broedsucces van Scholeksters op de kwelder van Ameland en Schiermonnikoog. Monitoring effecten van bodemdaling op Ameland-Oost 2005-2010. NAM, Assen, 67-92.
http://www.waddenzee.nl/fileadmin/content/Bodemdaling/2011/pdf/Rapport_Deel_1_
morfologie.pdf

Hemmen, J. 2014. Monitoring vegetation and sedimentation on the salt marshes of East Ameland. Representativeness of the current monitoring. Berufspraktisches Projekt Landschaftsentwicklung – Hochschule Osnabrueck, IMARES, Wageningen.

Hoeksema, H.J., Mulder, H.P.J., Rommel, M.C, de Ronde, J.G. & de Vlas, J. 2004. Bodemdalingstudie Waddenzee 2004; Vragen en onzekerheden opnieuw beschouwd. RIKZ, Haren, Rapport RIKZ/2004.025.
http://www.waddenzee.nl/fileadmin/content/Dossiers/Overheid/pdf/Bodemdalingsstudie_
rapport.pdf

Jernelov, A. 2010. The Threats from Oil Spills: Now, Then, and in the Future. Ambio 39, 353-366.
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3357709/pdf/13280_2010_Article_85.pdf

De Jong, B., Slim, P.A., Riksen, M. & Krol, J. 2011. Ontwikkeling van de zeereep onder dynamisch kustbeheer op Oost-Ameland; onderzoek naar de bijdrage van duinbeheer op de kustveiligheid. Alterra, Wageningen, Alterra-rapport 2152.
http://edepot.wur.nl/164754

De Jong, B., Keijsers, J.G.S., Riksen, M.J.P.M., Krol, J. & Slim, P.A. 2014. Soft Engineering vs. a Dynamic Approach in Coastal Dune Management: A Case Study on the North Sea Barrier Island of Ameland, The Netherlands. Journal of Coastal Research 30, 670-684.
http://www.jcronline.org/doi/pdf/10.2112/JCOASTRES-D-13-00125.1

Kersten, M. & Rappoldt, C. 2011. Wadvogels op Oost-Ameland, Veranderingen sinds 1972 en vergelijking met referentiegebieden. EcoCurves, Haren, EcoCurves rapport 14.
http://www.waddenacademie.nl/fileadmin/inhoud/pdf/01-Waddenacademie/Symposium_december_2011/presentaties_9_dec_2011/Marcel_2011-12_WadvogelsKersten.pdf

Ketelaar, G., van der Veen, W. & Doornhof, D. 2011. Bodemdaling. Monitoring effecten van bodemdaling op Ameland-Oost 2005-2010. NAM, Assen, 8-27.
http://www.waddenzee.nl/fileadmin/content/Bodemdaling/2011/pdf/Rapport_Deel_1_
Bodemdaling.pdf

KNMI 2014. KNMI’14 climate scenarios for the Netherlands; A guide for professionals in climate adaptation. KNMI, De Bilt.
http://www.climatescenarios.nl/images/Brochure_KNMI14_EN.pdf

Koffijberg, K., Kampichler, C. & Ens, B.J. 2013. Overstromingsrisico’s van kwelderbroedvogels in de Nederlandse Waddenzee in relatie tot de nieuwe gaswinningen. Sovon Vogelonderzoek Nederland, Nijmegen, Sovon-rapport 2013/26.
https://www.sovon.nl/sites/default/files/doc/Rap_2013-26_overstromingsrisico%27s_kwelderbroedvogels_Waddenzee.pdf

Kraan, C., van Gils, J.A., Spaans, B., Dekinga, A., Bijleveld, A.I., van Roomen, M., Kleefstra, R. & Piersma, T. 2009. Landscape-scale experiment demonstrates that Wadden Sea intertidal flats are used to capacity by molluscivore migrant shorebirds. Journal of Animal Ecology 78, 1259-1268.
http://www.waddenzee.nl/fileadmin/content/Dossiers/Natuur_en_Landschap/pdf/Art_
Kraan_steltlopers_2009.pdf

Krol, J. 2011. Monitoring van inundatie in duinvalleien op Oost-Ameland in de periode 2001-2011. Rapport, Natuurcentrum Ameland, Ameland.
http://www.nam.nl/content/dam/shell-new/local/business/nam-2/Downloads/pdf/waddenzee/2012/nca-wadsedimentatie.pdf

Krol, J. & Hallmann, C. 2011. Effect van bodemdaling op situering, hoogteligging en overstromingsrisico van broedkolonies op De Hon. Monitoring effecten van bodemdaling op Ameland-Oost 2005 – 2010. NAM, Assen, 93-124.
http://www.waddenzee.nl/fileadmin/content/Bodemdaling/2011/pdf/Rapport_Deel_3_vogels.pdf

Krol, J., Huiskes, H.P.J. & Slim, P.A. 2011. Kartering van bijzondere plantensoorten in valleien op Oost-Ameland. Monitoring effecten van bodemdaling op Ameland-Oost 2005-2010. NAM, Assen, 378-404.
http://www.waddenzee.nl/fileadmin/content/Bodemdaling/2011/pdf/Rapport_Deel_2_
duinvallen.pdf

Krol, J. 2013. Evaluatierapport Wadsedimentatiemetingen Ameland, Engelsmanplaat, Paesens en Schiermonnikoog 2007-2012. Rapport, Natuurcentrum Ameland, Ameland.
http://s06.static-shell.com/content/dam/shell-new/local/business/nam-2/Downloads/pdf/waddenzee/2013/05-nca-wadsedimentatie.pdf

Kruse, G.A.M. 1998. Evaluatie van liquefactie door kleine ondiepe aardbevingen in Noord-Nederland. Grondmechanica Delft, Delft, Rapport CO-383750/13.

Louters, T. & Gerritsen, F. 1994. Het mysterie van de wadden; hoe een getijdestysteem inspeelt op zeespiegelstijging. RIKZ, Wageningen, RIKZ 94.040.
http://repository.tudelft.nl/view/hydro/uuid%3Ad2ebc2b5-9b95-4c4b-ba3f-53f0ff8bb81a/

Ministerie EZ 2006. Gaswinning binnen randvoorwaarden; Passende beoordeling van het rijksprojectbesluit gaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen. Ministerie EZ, Den Haag, Rapport, 123 pagina’s.
http://www.nam.nl/content/dam/shell-new/local/business/nam-2/Downloads/pdf/monitoring/passende-beoordelinggaswinningbinnenrandvoorwaarden.pdf

Ministerie EZ 2014. Natuurbeschermingswetvergunning Frisia Zout B.V. Brief aan Tweede Kamer van 2 september 2014, Ministerie EZ, ‘s-Gravenhage.
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/kamerstukken/2014/09/03/kamerbrief-over-natuurbeschermingswetvergunning-voor-zoutwinning-onder-de-waddenzee.html

Ministerie I&M 2015. Concept ontwerpplan. Natura 2000-beheerplan Waddenzee. Periode 2015-2021. Concept versie 8.0.
http://www.waddenzee.nl/fileadmin/content/Bestuur/pdf/Natura2000/docs_mrt/Ontw_
BPlan_WZ_N2000_Wz_februari_2015_v8_repro.pdf

NAM 2007. Startdocument gaswinning locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen. NAM, Assen, Rapport NAM EP200701201533, 98 pagina’s.
http://www.nam.nl/content/dam/shell-new/local/business/nam-2/Downloads/pdf/monitoring/startdocument-waddenzee.pdf

NAM 2014a. Gaswinning Moddergat, Lauwersoog, Vierhuizen (MLV); Integrale beoordeling monitoring 2007-2012. NAM, Assen, Rapport, 78 pagina’s.
http://www.nam.nl/content/dam/shell-new/local/business/nam-2/Downloads/pdf/waddenzee/2013/00-integrale-beoordeling-en-evaluatie-waddenmonitoring.pdf

NAM 2014b. Monitoringprogramma 2014 t/m 2019 in het kader van de gaswinning van de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen. Versie 31 maart 2014. NAM, Assen, Rapport EP201403214360.
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2014/03/31/monitoringprogramma-201-t-m-2019-in-het-kader-van-de-gaswinning-vanaf-de-locaties-moddergat-lauwersoog-en-vierhuizen.html

NAM 2014c. Monitoringprogramma 2014 t/m 2019 in het kader van de gaswinning van de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen. Versie 7 juli 2014. Rapport EP201407210103, NAM, Assen.

Oost, A.P., Ens, B.J., Brinkman, A.G., Dijkema, K.S., Eysink, W.D., Beukema, J.J., Gussinklo, H.J., Verboom, B.M.J. & Verburgh, J.J. 1998. Integrale Bodemdalingstudie Waddenzee: Hoofdrapport. Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V., Assen.
http://www.waddenzee.nl/fileadmin/content/Bodemdaling/2000/pdf/integrale_
bodemdalingstudie_waddenzee_verkl.pdf

Oost, A.P., Wang, Z.B., de Groot, A.V., van Duren, L.A. & van der Valk, L. 2014. Preparing for climate change: a research framework on the sediment-sharing systems of the Dutch, German and Danish Wadden Sea for the development of an adaptive strategy for flood safety. Deltares, Delft.
http://edepot.wur.nl/317558

Van de Pol, M., Ens, B.J, Heg, D., Brouwer, L., Krol, J., Maier, M., Exo, K.M., Oosterbeek, K., Lok, T., Eising, C.M. & Koffijberg, K. 2010a. Do changes in the frequency, magnitude and timing of extreme climatic events threaten the population viability of coastal birds? Journal of Applied Ecology 47, 720-730.
http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1365-2664.2010.01842.x/epdf

Van de Pol, M., Vindenes, Y., Sæther, B-E., Engen, S., Ens, B.J., Oosterbeek, K. & Tinbergen, J.M. 2010b. Effects of climate change and variability on population dynamics in a long-lived shorebird. Ecology 91, 1192-1204.
http://www.esajournals.org/doi/pdf/10.1890/09-0410.1

Rappoldt, C., Ens, B.J., Kersten, M. & Dijkman, E. 2004. Wader Energy Balance & Tidal Cycle Simulator WEBTICS. Technical Documentation version 1.1. Alterra, Wageningen, Alterra rapport 869.
http://edepot.wur.nl/29172

Rappoldt, C. & Ens, B.J. 2013. Het effect van bodemdaling op overwinterende scholeksters in de Waddenzee. Een modelstudie met WEBTICS. EcoCurves, Sovon Vogelonderzoek Nederland, Haren, Nijmegen, EcoCurves rapport 17, Sovon-rapport 2013/19.
https://www.sovon.nl/sites/default/files/doc/Rap_2013-19_Effect_bodemdaling_op_scholeksters_Waddenzee.pdf

Rappoldt, C., Roosenschoon, O.R. & van Kraalingen, D.W.G. 2014. Intertides: maps of the intertidal by interpolation of tidal gauge data. EcoCurves BV, Haren, EcoCurves Rapport 19.
http://www.ecocurves.nl/Support/InterTides/InterTidesManual.pdf

Rommel, M.C. 2004. Morfologische veranderingen als gevolg van bodemdaling door gaswinning; Locatie Zuidwal TotalFinaElf. Rijksinstituut voor Kust en Zee/RIKZ, Den Haag, Rapport RIKZ/2004.004.
http://repository.tudelft.nl/assets/uuid:182c4ea6-15fb-403b-b512-8173036fd15a/rikz2004004.pdf

Roodbergen, M., Kleefstra, R., de Boer, P., Marx, L. & van Winden, E. 2013a. Effecten van de gaswinning bij Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen op de broed- en watervogels in het Lauwersmeer. Sovon Vogelonderzoek Nederland, Nijmegen, Sovon-rapport 2013-20.
https://www.sovon.nl/sites/default/files/doc/Rap_2013-20_Effecten_van_gaswinning_Lauwersmeer_0.pdf

Roodbergen, M., van Winden, E., Marx, L. & Ens, B.J. 2013b. Trendanalyses van vogels in de Waddenzee in het kader van de nieuwe gaswinningen over de periode 1990-2011. Sovon Vogelonderzoek Nederland, Nijmegen, Sovon-rapport 2013-21.
https://www.sovon.nl/sites/default/files/doc/Rap_2013-21_trendanalyses_van_vogels_in_de_waddenzee.pdf

Slim, P.A., Brus, D.J., Heuvelink, G.B.M., Heidema, A.H., Dirkse, G.M. & van Dobben, H.F. 2011a. Vegetatiemonitoring en geostatistische vegetatiekartering duinvalleien Oost-Ameland 2001-2010. In: Monitoring effecten van bodemdaling op Ameland-Oost; evaluatie na 23 jaar gaswinning, Deel 2. NAM, Assen, 235-322.
http://www.waddenzee.nl/fileadmin/content/Bodemdaling/2011/pdf/Rapport_Deel_2_
duinvallen.pdf

Slim, P.A., Wegman, R.M.A., Sanders, M.E., Huiskes, H.P.J. & van Dobben, H.F. 2011b. Monitoring kwelderrand Oerderduinen; Onderzoek naar de effecten van bodemdaling door gaswinning op de morfologie en vegetatie van de kuststrook ten zuiden van Het Oerd en de Oerderduinen op Oost-Ameland. In: Monitoring effecten van bodemdaling op Ameland-Oost; evaluatie na 23 jaar gaswinning, Deel 1. NAM, Assen, 235-322.
http://www.waddenzee.nl/fileadmin/content/Bodemdaling/2011/pdf/Rapport_Deel_1_
morfologie.pdf

Sloothaak, J. 1997. Halen de mosselvissers het Wad leeg of is het de natuur? Trouw 14 oktober 1997.
http://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/article/detail/2752903/1997/10/14/Halen-de-mosselvissers-het-Wad-leeg-of-is-het-de-natuur.dhtml

Smaal, A.C., Craeymeersch, J., Drent, J., Jansen, J.M., Glorius, S. & van Stralen, M.R. 2013. Effecten van mosselzaadvisserij op sublitorale natuurwaarden in de westelijke Waddenzee: Samenvattend eindrapport. IMARES Wageningen UR, Yerseke, Rapport C006/13.
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2013/05/14/effecten-van-mosselzaadvisserij-op-sublitorale-natuurwaarden-in-de-westelijke-waddenzee.html

Speelman, H., Oost, A.P., Verweij, H. & Wang, Z.B. 2009. De ontwikkeling van het waddengebied in tijd en ruimte. Position paper geowetenschap, Waddenacademie, Leeuwarden.
http://www.waddenacademie.nl/fileadmin/inhoud/pdf/02_taken/kennisagendarapporten/2009-02_De_ontwikkeling_van_het_waddengebied_in_tijd_en_ruimte.pdf

Stillman, R.A. 2008. MORPH – An individual-based model to predict the effect of environmental change on foraging animal populations. Ecological Modelling 216, 265-276.
http://dx.doi.org/10.1016/j.ecolmodel.2008.04.014

Swart, R. 2015. Factsheet INSAR.
http://www.walterwaddenmonitor.org/wp-content/uploads/Factsheet-InSAR.pdf

Temmerman, S., Bouma, T.J., van de Koppel, J., van der Wal, D.D., de Vries, M.B. & Herman, P.M.J., 2007. Vegetation causes channel erosion in a tidal landscape. Geology 35, 631-634.
http://geology.gsapubs.org/content/35/7/631.full.pdf+html

Verbeeten, T.C.M. 1999. Wise use of the Wadden Sea? A study of policy-oriented learning (with a summary in English). Dissertation, University of Utrecht, 1-247.

Vestjens, G. 2015a. Factsheet fotogrammetrie
http://www.walterwaddenmonitor.org/wp-content/uploads/Factsheet-fotogrammetrie.pdf

Vestjens, G. 2015b. Factsheet LIDAR.
http://www.walterwaddenmonitor.org/wp-content/uploads/Factsheet-laser-altimetrie.pdf

De Vlas, J. 2011. Samenvatting. Monitoring effecten van bodemdaling op Ameland-Oost 2005-2010. NAM, Assen, 1-46.
http://www.waddenzee.nl/Rapportage_2011.2785.0.html

Van der Voort, N. & Vanclay, F. 2015. Social impacts of earthquakes caused by gas extraction in the Province of Groningen, The Netherlands. Environmental Impact Assessment Review 50, 1-15.

Vroom, J. & Beekhuizen, J. 2015. Analyse LiDAR data voor het Friesche Zeegat (2010-2014). Monitoring effect bodemdaling door gaswinning. Deltares, Delft, Rapport 1210543-000.

Wang, Z.B. 2007. Morfologische ontwikkeling van het Rif en de Engelsmanplaat; Analyse naar mogelijke invloed van de bodemdaling. Rapportage in opdracht van Commissie Monitoring Bodemdaling Ameland, WL / Delf Hydraulics, Delft, Rapport.
http://www.waddenzee.nl/fileadmin/content/Bodemdaling/2007/WL_Rapport-Engelsmanplaat-defWANG.pdf

Van Wesenbeeck, B.K., Esselink, P., Oost, A.P., van Duin, W.E., de Groot, A.V.,  Veeneklaas, R.M., Balke, T., van Geer, P., Calderon, A.C. & Smale, A. 2014. Verjonging van half-natuurlijke kwelders en schorren. VBNE, Driebergen, Rapportnummer 2014/OBN196-DK.
http://www.rijkewaddenzee.nl/assets/pdf/dossiers/natuur-en-landschap/OBN196-DK%20Verjonging%20van%20halfnatuurlijke%20kwelders%20en%20schorren.pdf

Wiersma, P., Roodbergen, M., Goedhart, P.W. & Ens, B.J. 2009. Ontwikkeling en toepassing van een poweranalyse voor de vogelmonitoringgegevens in het kader van de nieuwe gaswinning. SOVON Vogelonderzoek Nederland, Beek-Ubbergen, SOVON-onderzoeksrapport 2009/11.
https://www.sovon.nl/sites/default/files/doc/Poweranalyse%20vogelmonitoringgegevens%20
nieuwe%20gaswinning_rap2009_11.pdf

Van Wijnen, H.J. & Bakker, J.P. 2001. Long-term surface elevation change in salt marshes: a prediction of marsh response to future sea-level rise. Estuarine, Coastal and Shelf Science 52, 381-390.
http://dx.doi.org/10.1006/ecss.2000.0744

Zwarts, L. & Wanink, J.H. 1993. How the food supply harvestable by waders in the Wadden Sea depends on the variation in energy density, body weight, biomass, burying depth and behaviour of tidal-flat invertebrates. Netherlands Journal of Sea Research 31, 441-476.
http://www.researchgate.net/profile/Jan_Wanink/publication/223836845_How_the_food_
supply_harvestable_by_waders_in_the_Wadden_Sea_depends_on_the_variation_in_
energy_density_body_weight_biomass_burying_depth_and_behaviour_of_tidal-flat_invertebrates/links/0deec529dc7e0ab676000000.pdf

Zwarts, L., Wanink, J.H. & Ens, B.J. 1996. Predicting seasonal and annual fluctuations in the local exploitation of different prey by Oystercatchers Haematopus ostralegus: a ten-year study in the Wadden Sea. Ardea 84A, 401-440.
http://ardea.nou.nu/aanmelden.php?nr=3883

Bijlagen
 

 

 

 

Auteurs

Bruno Ens
Sovon vogelonderzoek Nederland

Alma de groot
IMARES Wageningen UR

Jaap van der Meer
Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee

Pieter Slim
Alterra


Voor vragen over dit thema
walter@nioz.nl

Laatst gewijzigd

20 juli 2016