Thema’s

Alle thema’s waarin WaLTER adviseert.

overzicht

Tools

Alle tools die WaLTER heeft ontwikkeld.

overzicht

Publicaties

Alle publicaties die door WaLTER zijn uitgebracht.

overzicht

Over WaLTER

Alle informatie over het project en de partners.

overzicht
Achtergrond Informatiebehoefte Huidige monitoring Walter analyse Walter advies Referenties Bijlagen
 

Achtergrond

Onderdeel van Hernieuwbare energie

 
 

Initiatieven

Hernieuwbare energie kan bestaan uit zonne-energie, windenergie, energie uit biomassa, geothermische en hydraulische energie en getijdenenergie. De Waddeneilanden hebben de ambitie uitgesproken om in 2020 qua energie zelfvoorzienend te zijn. Zeer recent is het Uitvoeringsprogramma Duurzame Waddeneilanden 2015-2018 uitgebracht. Dit bundelt per eiland de (al dan niet concrete) plannen tot ontwikkeling van zonnepanelen, zonneparken, windenergie en getijdencentrales.

Op de vastelandskust van het waddengebied vinden vele initiatieven plaats in het kader van Energy Valley. Deze stichting is erop gericht de energiesector in Drenthe, Fryslân, Groningen en Noord-Holland Noord uit te bouwen door de ontwikkeling van duurzame mobiliteit, energiebesparing, schone fossiele energie en nieuwe energietechnologieën. Ze geeft daarmee invulling aan het nationale beleid dat streeft naar toenemend gebruik van duurzame energie. De stichting doet dit door nauwe publiek-private samenwerking om de juiste randvoorwaarden te creëren en nieuwe (kennis)projecten te versnellen.

In het waddengebied vinden verschillende initiatieven en proeven plaats met hernieuwbare energiebronnen, zoals Blue Energy, getijdenturbines en windenergie. In dit dossier beperken we ons tot een analyse van deze drie vormen, waarbij de vraag centraal staat in hoeverre deze zullen leiden tot aantasting van natuur- en landschapswaarden.

Blue Energy

Op de Afsluitdijk is een proefcentrale voor Blue Energy geplaatst. Hier wordt elektriciteit gewonnen, met behulp van membranen die zout-ionen doorlaten, uit het verschil in elektrochemische spanning tussen zoet en zout water. Door grote aantallen membranen met elkaar te verbinden, kan energie worden gewonnen op de overgang tussen het IJsselmeer en de Waddenzee. In theorie kan 3300 megawatt worden opgewekt, vergelijkbaar met de opbrengst van vijf grote energiecentrales. De aangroei van bacteriën (die voor een hinderlijke biofilm zorgen) vormen net als de hoge kosten van de membranen momenteel nog een probleem.

Getijdenturbines

Er is initiatief genomen tot de plaatsing van een getijdenturbine in een van de spuikokers van de Afsluitdijk bij Den Oever. De plaatsing van een getijdenturbine in het snelstromende Marsdiep is onderwerp van onderzoek. Op locaties met een groot getijverschil (het hoogteverschil van de zeespiegel tussen hoog- en laagwater) is het namelijk mogelijk om energie op te wekken uit de zich verplaatsende watermassa’s. Het zeewater passeert dan bij de eb- en vloedbeweging een stuwdam met ingebouwde generatoren.

Windenergie

De drie Waddenprovincies hebben de ambitie om de capaciteit voor windenergie uit te breiden. De plannen voor de aanwijzing van locaties worden momenteel opgesteld. Het is nog niet duidelijk of een deel van de capaciteit zal worden geplaatst in het waddengebied. Omdat het aan de kust vaak harder waait dan in het binnenland, is het waddengebied een aantrekkelijke plaats voor het opwekken van windenergie. In de drie noordelijke provincies staan dan ook op diverse plaatsen reeds windmolens opgesteld. In de Waddenzee mogen geen windturbines worden geplaatst. De toelaatbaarheid van plaatsing van windturbines in de nabijheid van het PKB-gebied zal van geval tot geval worden beoordeeld. Hierbij gelden de criteria van het nationaal ruimtelijk beleid en het afwegingskader zoals aangegeven in de PKB Derde Nota Waddenzee (januari 2007).De Raad voor de Wadden heeft VROM in januari 2008 een advies over windenergie gegeven. De Raad is van mening dat plaatsing van windturbines in het Waddengebied alleen kan nabij havengerelateerde en stedelijke bebouwing in Den Helder, Harlingen, Delfzijl en de Eemshaven. Verder vindt de Raad dat eventuele windturbines zo veel mogelijk geclusterd geplaatst moeten worden. Sinds 1 oktober 2005 is de nieuwe Natuurbeschermingswet (NB-wet) in werking getreden. Vanaf die datum zijn de Waddenprovincies bevoegd gezag voor het afgeven van NB-wetvergunningen voor het plaatsen van windmolens.

Monitoring is gewenst om de overstap naar hernieuwbare energie in het waddengebied goed te begeleiden. De gevolgen van (kleinschalige) experimenten met hernieuwbare energie voor natuur- en landschapswaarden dienen te worden gemonitord om te kunnen vaststellen bij welke opschaling andere belangen in het geding komen. Speciale aandacht gaat uit naar de eventuele tekortkomingen in de basismonitoring, die als onderlegger dient voor (project)monitoring van nieuwe activiteiten rond duurzame energie.

Informatiebehoefte